سيد أحمد صفائي
40
هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي )
واز طرفي گروهى از دانشمندان بزرگ مانند " شيخ مفيد " و " سيد مرتضى " أعلى الله مقامهما و " ابن نديم " مدايح ومناقبى درباره أو نقل نموده اند وأو را بتقوى وايمان ستوده اند ووى را مورد عنايت وتوجه ولطف مخصوص امام صادق ( ع ) معرفى كرده اند ، لذا ما دامى كه قرينه وشاهدي از گفتار شيعه وكتب وتراجم آنان بر صحت نسبتي در دست نباشد شخص منصف وبا وجدان را وثوق واعتماد بنقل مخالفين نشايد ولا أقل بايد اتهامات را با شك وترديد تلقى كرد . ( 4 ) عقيدة هشام بن الحكم راجع به اراده خدا " هشام بن الحكم " اراده خدا را به حركت وحركت را بفعل تفسير كرده ( واز اين تفسير معلوم مىشود كه مرادش از حركت معنى متعارف آن نزد فلاسفه نيست ) از اين دو تفسير نتيجة مىشود كه اراده خدا عبارت از فعل اوست به عبارت ديگر اراده خدا از صفات فعل است مانند خشم وانتقام وساير صفات فعل . گر چه در تفسير اراده به حركت متفرد است لكن در اين عقيدة كه اراده از صفات فعل است با گروهى از اماميه موافق است واين عقيدة را ظاهر روايات وكلمات أئمة هدى ( ع ) تأييد مىكند وگروهى از دانشمندان اماميه ومتكلمان را عقيدت همين است چنان كه " شيخ مفيد " قدس سره به ظاهر روايات استدلال كرده واراده خدا را از صفات فعل مىداند . وما در كتاب كلام خود بعضي از آن روايات را با تأويلى كه گروه ديگر از متكلمين ، يعنى آنان كه اراده را از صفات ذات وعين ذات خدا مىدانند بيان كرده اند نقل كرده أيم . ( 5 ) عقيدة هشام بن الحكم راجع به ولايت وامامت " هشام بن الحكم " مانند ساير اماميه معتقد بخلافت بلا فصل " علي بن أبي طالب " ( ع ) بوده وعقيدة داشته كه امر امامت به اجماع أمت يا شورى واگذار